نقش معلم نه آموزش است و نه یاددهی بلکه تشویق و راهنمایی فراگیرست تا رسیدن به خود یادگیری.
نمونه فعالیت ها ی پیشنهادی و یا چارچوب عملکرد
1- یادگیری اطلاعات کلامی
فرد یاد می گیرد که اطلاعاتی را شرح دهد و رویداد و مجموعه ای از وقایع بصورت شفاهی برای فرد یا افراد دیگر توضیح دهد. البته در مقاطع بالاتر بصورت دستنویس و یا متن تایپ شده حتی پاورپوینت ، نقاشی و توضیح زیر آن مفهوم را منتقل کند. جمله سازی ، بخوانیم ، بنویسیم و نوشتن انشاء بسیار بسیار اهمیت دارد.
کلمات و نام ها:
حفظ کردن آیات قرآن ؛ شعر؛ تاریخ ادبیات و ... ( در قالب تکالیف کلاسی).
نام بردن اسامی اشخاص؛ امکان؛ القاب؛ عناصر ؛ وقایع و.... ( در قالب تکالیف خارج از کتاب).
تشریح یک فیلم؛ یک نوشته؛ یک آزمایش و ... ( نتیجه بحث در گروه بدون دخل و تصرف و اظهار نظر ، فقط بیان رویداد)
یادگیری حقایق و وقایع:
توضیح یک مسئله ؛ بیان یک حادثه و وقایع تاریخی و خاطره ( در قالب تکالیف کلاسی).
نقل و قول کردن خاطرات و یادداشت های مورخان، پدر بزرگ و .... ( در قالب ارائه گزارش بدون دخل و تصرف).
کنفرانس، روزنامه دیواری؛ سخنرانی، نقاشی و..... یک رویداد تاریخی و مراحل یک رُخداد ( در قالب فعالیت مکمل).
بیان یافته های خود از یک بازدید؛ سخنرانی، همایش، جلسه، و..... ( در قالب ارائه گزارش مکتوب و مصور).
قراردادها و قوانین:
بیان یک فرمول ؛ راه حل یک مسئله ؛ تعریف یک قانون ؛ بیان قرارداد و... ( در قالب تکالیف کلاسی بدون کشف و یا ابداع).
تعریف یک رابطه؛ توضیح یک فرمول؛ تشریح یک معادله و..... ( در قالب بحث گروهی).
تشریح مفاهیم؛ چرایی؛ چگونه؛ ذکر دلایل و زنجیر کردن مفاهیم و بیان اصول... ( در قالب تکالیف خارج از کلاس).
درک و فهم:
انجام آزمایش در منزل؛ حل مسئله های مشابه؛ ( در قالب تکالیف خارج از کتاب)
تهیه نقشه کشور های همسایه ایران ؛ خاورمیانه ؛ قاره ها بار درج توضیح لازم و.... ( در قالب روزنامه دیواری- گروهی).
درک مفاهیم انتزاعی و تشریح آنها ( در قالب فعالیت گروهی و انتقال دانش).
درک یک مسئله و ترسیم تصویر مرتبط و یا ارائه مسئله برای تصویر ( در قالب فعالیت کلاسی).
شنیدن داستان و تشخیص و انتخاب تصاویر مرتبط با موضوع و..... ( در قالب فعالیت گروهی).
کاربرد:
انجام آزمایش در کلاس ؛ حل مسئله های مشابه در گروه و.... ( در قالب تفحص گروهی و تدریس اعضای تیم)
مشخص کردن بر روی نقشه استان ؛ شهر ؛ محله با نام امکان و.... ( در قالب فعالیت گروهی درس نقشه خوانی و جغرافی در کلاس).
بکار بستن ابزار در مکان های مناسب، کار بست فرمول در مسئله متناسب و ..... ( در قالب تکالیف کلاسی).
تهیه نقشه کشور ایران در دوران و سلسله های مختلف و.... ( در قالب گزارش و آلبوم مصور- گروهی).
ارائه تصاویر شماره دار و درخواست داستان و یا مطلب مرتبط با موضوع ( در قالب فعالیت گروهی).
استفاده از ضرب المثل و اشعار ؛ آیات روایت در نوشته و صحبت های خود در محل مناسب ( در قالب ارائه گزارش و کنفرانس).
تجریه و تحلیل:
بازدید علمی از کارخانه ها؛ نمایشگاه ها؛ موزه ها ؛ ترمینال و.... ( در قالب خبرنگار و گزارشگر).
اظهار نظر منتقدانه در خصوص فعالیت های هنری و ورزشی همکلاس ها ( در قالب خبرنگار و گزارشگر).
مقایسه انواع انرژی؛ چارت حیوانات و گیاهان؛ انواع سنگ ها و.... ( در قالب تدریس اعضای تیم و گزارش در گروه).
ترکیب:
نقد و بررسی یک داستان ؛ تصویر ؛ نوشته و یا فیلم و... ( در قالب تدریس اعضای تیم و گزارش در گروه).
انجام آزمایش در منزل؛ طراحی مسائل مشابه و.... ( در قالب تکالیف خلاقانه).
طراحی مجدد؛ مهندسی معکوس؛خلاقیت در ارائه مطلب و... ( در قالب تکالیف خارج از کتاب).
نوشتن مقاله و داستان ( در قالب مسابقه؛ تکلیف ؛ دگر اندیش ؛ نو آوری و یا ....).
ساختن یک داستان ؛تئاتر؛ نمایش خلاق ؛ پانتومیم و.... ( در قالب فعالیت گروهی برای ایجاد انگیزه اول درس - معلم یار).
بررسی انواع انرژی؛ گوناگونی حیوانات و گیاهان؛ انواع سنگ ها و.... ( در قالب بررسی تحقیقی و تهیه گزارش).
ارزشیابی و قضاوت:
برگزاری آزمون در گرو های دیگر؛ پرسش کلاسی و.... ( در قالب معلم یار).
شرکت در محکم قضایی؛ بارش فکری؛ زنجیر کردن مفاهیم ؛ حل مسئله و... ( در قالب روش های نوین تدریس و تفکر خلاقانه).
برگزیدن ؛ انتخاب ؛ تشخیص ؛ داوری و.... ( در قالب هیات داوران و جمع منتقدان ).
2- مهارتهای ذهنی
تمیز دادن( استفاده از حواس خود ، بینایی ، شنوایی و...):
پیدا کردن یک حرف یا کلمه در کتاب و .... ( تشخیص شکل حروف کلاس پیش دبستانی و اول ابتدایی ).
انجام بازی هایی که نیاز به دیدن و شنیدن دارد ( در قالب قصه خوانی ، شعر خوانی و درس بخوانیم).
تشخیص مزه ها ، شناخت رنگ ها ، تشخیص میوه و گل از روی بوی آنها و... ( تشخیص ، بازهای آموزشی).
تشخیص کلمات و جملات غلط در یک داستان یا قصه و... ( بالا بردن مهارت گوش دادن با بازی).
یافتن جملات ، تصاویر، اشکال ، فرم ها و وصله های نا مرتبط با بقیه ( استفاده از حواس در تمیز دادن با بازی ).
دسته بندی کردن اشیاء با لمس کردن ( گام اولیه برای درک مفاهیم محسوس).
تشخیص انواع آیینه ها و عدسی ها با لمس کردن و دیدن تصاویر ( تفحص در گروه ).
مفاهیم محسوس( استفاده از خصوصیات فیریکی اشیاء و موضوعات برای کشف و طبقه بندی ):
انجام آزمایش های ساده علوم که نیاز به دیدن ، لمس کردن و حس کردن دارد ( گروه بندی و دسته بندی کردن و تشخیص ).
دسته بندی کردن اشیاء از روی وزن و رنگ و... ( همفکری در گروه برای تفحص گروهی ).
دسته بندی اشیاء بر اساس حرارت، اندازه ، سختی، زبری و .... ( فعالیت های گزارشی و اکتشافی ).
در مفاهیم محسوس که با خصوصیات فیزیک اشیاء ارتباط دارند مانند : پهنا ، انبساط، انقباض، طول و... ( دریافت مفاهیم محسوس ).
درک مفاهیم قدمت و ارزش بر اساس توضیحات کارشناسان در موزه و بازدی و...( ایجاد آمادگی برای خروج از مفاهیم محسوس به انتزاعی).
مفاهیم تعریف شده( مفاهیمی که قابل احساس نیستند و خواص فیزیکی هم ندارند ... درک و کاربرد مفاهیم انتزاعی نه تعریف ):
شناسایی اعداد اول و کشف مفاهیم و قواعد آن ( همفکری در گروه بمنظور تفحص گروهی ).
انواع مثلث و ترسیم آن با روش ها و ابزار ی مختلف و... ( فعالیت های گزارشی و اکتشافی بمنظور تدریس اعضای تیم ).
نوشتن مقاله در خصوص آزادی و استقلال و ..... ( کار تحقیقاتی و تجزیه و تحلیل مفاهیم ).
گردش علمی ؛ انجام آزمایشات ساده ، جمع آوری نمونه از محیط و... ( کاربست مفاهیم انتزاعی در محیط عملی و حل مسائل ).
ارج نهادن ، ارزش گذاری و احترام کردن به بزرگتر ها و لزوم آن و... ( برقراری ارتباط با حیطه ی نگرشی کودک از نظر منطقی و علمی ).
استفاده از قواعد( روابط بین مفاهیم و مهارت ذهنی تسلط یافته و کشف حقایق ):
بررسی صورت و مخرج کسر و کشف فرمول ساده کردن و... ( همفکری در گروه بمنظور تفحص گروهی ).
ترکیب کردن رنگهای اصلی و کشف چرخه ی رنگ و... ( فعالیت های گزارشی و اکتشافی بمنظور تدریس اعضای تیم ).
انجام معادله های ساده ریاضی و یا کشف فرمول مساحت دایره از روی مساحت مستعطیل ( همفکری در گروه ثبت گزارش ).
کشف چرایی نصف کردن مساحت مثلث نسبت به مربع... ( فعالیت های گزارشی و اکتشافی بمنظور تدریس اعضای تیم ).
دسته بندی کردن گیاهان و جانواران با کشف خصوصیات آنها و... ( همفکری در گروه بمنظور ارائه گزارش تحقیقاتی ).
بررسی چند آیه و ثبت یافته های مشترک آنها و... ( فعالیت های تحقیقاتی برای تجزیه و ترکیب مفاهیم و کشف حقایق ).
مقایسه دو واقعه تاریخی در دو زمان متفاوت وکشف اتفاقات مشترک آن و.... ( همفکری در گروه بمنظور تفحص گروهی ).
بررسی آداب رسوم اقوام ایرانی از روی کتب ، فیلم و یا گزارش مورخان و استخراج نکات مشترک بین آنها و.... ( فعالیت تحقیقاتی ).
حل مسئله( زنجیر کردن مفاهیم و قواعد در هم و بدون هیچ راهنمایی بتواند مسئله را حل کند و یا مسئله مشابه بسازد):
چرایی شکستن شیشه در یخدان یخچال و... ( همفکری در گروه بمنظور تفحص گروهی ).
چرایی عدم برگ ریزان درختان برگ سوزنی و مخروط داران در فصل پاییز و... ( فعالیت های اکتشافی بمنظور ارائه کنفرانس ).
نوشتن یک انشاء در خصوص موضوعات تجربه نشده ، مانند پیشگویی و آینده نگری ... ( همفکری در گروه ؛ تخیل هدایت شده ).
اثبات تساوی دو زاویه و یا دو مثلث از طروق منطقی و... ( فعالیت های گزارشی و اکتشافی بمنظور تدریس اعضای تیم ).
بررسی پیشرفت علمی مسلمانان بعد از تصرف ایران و.... ( همفکری در گروه بمنظور تفحص گروهی ).
مقایسه انواع انرژی و ارائه راهکارهای صرفه جویی علمی و... ( فعالیت های تحقیقاتی و میدانی ).
3- راهبردهای شناختی
راهبرد شناختی( رهبری فرایند یادگیری و جهت دار کردن افکار خود، کشف، نوآوری و خلاقیت.... کیفیت تفکر ):
درک و یادگیری مجموعه ای از اعداد و یا مفاهیم و کلمات نا مرتبط با هم و... ( توصیف ارتباط بصورت گزارش و کنفرانس ).
کشف راه جدید برای یک قضیه و رابطه هندسی ، مثلثاتی ، ریاضی و.... ( ارائه کنفرانس و گزارش و یا تدریس – معلم یار ).
طراحی فرضیه و اثبات و رد آنها با دلایل عقلانی و استدلالی و... ( فعالیت های تحقیقی و استدلالی؛ یادگیری هدایت شده ).
چرایی رفتار و کُنش های انسان در جامعه ( همفکری در گروه بمنظور تفحص گروهی ).
تحلیل مسائل سیاسی منطقه خاورمیانه و .... ( فعالیت های تحقیقاتی و علمی ).
ارائه راهکارهای خلاقانه جهت امور آموزشی ، علمی ، اقتصادی و... ( جهت شرکت در جشنواره ها و المپیاد ها ).
طراحی مسئله ، ساخت سوالات جدید ، طراحی نو، برنامه نویسی، اختراع و.... ( طراحی موقعیت بر اساس شرایط مطلوب نه شرایط موجود ).
4- مهارتهای حرکتی
دریافت مهارت( در قالب تهیه گزاش مکتوب و مصور):
بازدید علمی از کارگاه ها ؛ آتلیه هنری؛ بازار و........ ( در قالب تهیه گزاش مکتوب و مصور).
مشاهده دانش آموزان پایه بالاتر و یا آثار خوشنویسی، نقاشی ، روزنامه دیواری و... ( در قالب بازدید و جلب توجه).
دیدن ابزار و یا استفاده از ابزار در عکس، فیلم و کارگاه ها و... ( مواحه شدن با موضوع و برانگیخت حس کنجکاوی).
تماشای فیلم حرکات ورزشی و یا مسابقات قهرمانی و... ( ایجاد انگیزه و رغبت برای تربیت بدنی).
آشنایی با افراد موفق، دانشمندان، کارآفرینان، ماهر و... ( در قالب تهیه گزاش مکتوب و مصور).
آمادگی جسمی و ذهنی و بدنی:
ساختن با گل رس و یا خمیر بازی؛ ماکت و نقاشی های تخیلی ؛ تجسمی و... ( در قالب تکالیف خارج از کلاس).
تهیه نقشه استان ؛ شهر ؛ محله با مختصات امکان و.... ( در قالب فعالیت درس نقشه خوانی و جغرافی در منزل).
اجرا ی نقش افراد موفق، ارائه گزارش از شاعران، نویسندگان، دانشمندان و... ( در قالب تئاتر و نمایش خلاق و ....).
حضور در کارگاه ها؛ محیط کار، سالن ورزشی و لمس ابزار کار و وسایل و.... ( در قالب بازدید و گردش علمی و یا تهیه گزارش).
تکرار و تمرین:
پاسخ به سوالات؛ تهیه گزارش ؛ ارسال ایمیل و یا قرار دادن در پست وبلاگ شخصی و... ( در قالب تکالیف خارج از کلاس درس رایانه).
انجام تکالیف ؛ طراحی و نقاشی؛ طراحی سوال؛ گزارش تصویری و... ( در قالب وبلاگ آموزشی شخصی و گروهی).
انجام فعالیت و حرکت و ساختن از روی تصویر، فیلم، کتب آموزشی و توضیحات مدرس و... ( در قالب تکرار و تمرین).
انجام تمرین با دقت و مرحله به مرحله سخت تر و دقیق تر کردن آن .... ( در قالب هنر و نو آوری و خلاقیت).
تغییر مکان ، معیار، شرایط و ابزار تمرین ( در قالب بازی های آموزشی).
افزایش مهارت با تمرین و مشاهده اعمال در جمع و.... ( در قالب تهیه تدریس اعضای تیم و ارائه گزارش).
عادی شدن رفتار:
برنامه نویسی؛ کد نویسی؛ محاسبه ؛ پردازش اطلاعات و... ( در قالب خلق یک پروژه و برنامه جدید).
ساختن با گل رس و یا خمیر بازی؛ ماکت و نقاشی های تخیلی ؛ تجسمی و... ( در قالب تکالیف خارج از کلاس).
رانندگی؛ تنظیم موتور؛ نواختن موسیی بدون نُت؛ تخمین زدن ؛ سخنرانی بدون نوشته و... ( در قالب تکالیف خارج از مدرسه).
رسیدن به سطح مهارت و ابداع روش های جدید انجام کار و خلاقیت در اجرا ( در قالب تدریس اعضای تیم و معلم یار).
خلق ابزار جدید، دریافت بازار کار، اختراع، برنامه نویسی، محاسبات و.... ( در قالب تهیه گزاش مکتوب و مصور).
انجام اعمال بدون دقت و توجه با چشمان بسته و یا در حین صحبت کردن و.... ( در قالب بازهای آموزشی).
5- نگرش
دریافت نگرش:
بازدید از سرای سالمندان ؛ بهزیستی ؛ عیادت از بیماران و... ( در قالب تهیه گزارش برای ارائه در مدرسه).
بازدید از مزرعه کشاورزی و روستاهای همجوار ( در قالب تهیه گزارش مکتوب یا مصور)
مصاحبه از همسالان کارگر ؛ ورزشکار؛ موفق و... ( در قالب برگزاری مسابقه روزنامه دیواری)
عکس العمل نشان دادن:
گسترش مسائل دینی و سیاسی ( جلسه پرسش و پاسخ دینی و سیاسی)
گسترش مسائل اعتقادی و دینی ( مسابقه احکام) درس هدیه ها و دینی
کیفیت بخشی مناسبت های ملّی و مذهبی ( در قالب مسابقات غیر حضوری اندیشه سبز).
نوشتن ، طراحی، نقاشی و اجرای نقش و ابراز نکات منفی و مثبت یک فرآیند و یا عمل ( در قالب تهیه گزاش مکتوب و مصور).
استخراج نقاط بد و خوب یک فعالیت از قرآن و احادیث و ... ( در قالب تهیه تدریس اعضای تیم و یا فعالیت تحقیقاتی).
ارج نهادن به ارزش:
بررسی واقع و رویداد های سیاسی شهر و کشور خود ( در قالب مسابقات روزنامه دیواری یا کنفرانس) درس تاریخ
رعایت نوبت در اظهار نظر؛ احترام به نظر دیگران؛ پذیرش اشتباه و.... ( در قالب فعالیت های کلاسی).
طرفداری از یک موضوع مشخص؛ ثبات رای ؛ اظهار نظر بی تعصب و منطقی و... ( در قالب بحث کلاسی و گروهی).
شرکت در فعالیت های گروهی ؛ شورای دانش آموزی؛ رای گیری و .... ( در قالب تکالیف عمومی مدرسه و پرورشی).
تشکیل گروه، هیات، نمایشگاه، میتینگ، اظهار نظر و.... ( محاکم قضایی، مشارکت اجتماعی، مهارت زندگی و اعتماد به نفس).
تبلور در شخصیت:
شرکت در مراسم ، نماز جماعت ، جشن ها و.... ( در قالب برنامه ریزی همکاری و...)
احترام به نظر یکدیگر؛ رعایت حقوق هم؛ محبت کردن و ارج نهادن و..... ( در قالب چک لیست رفتاری).
نظافت شخصی و متانت در رفتار و گفتار در مدرسه و خانه و.... ( در قالب تهیه گزاش مکتوب و مصور).
همکاری؛ همفکری؛ مسئولیت پذیری ؛ تقسیم وظایف و.... ( در قالب فعالیت های گروهی).
رعایت نظم و نظافت؛ کمک به همکلاسی ؛ کمک به کوچکتر و نیازمند و.... ( در قالب مشاهده رفتار).
فهرست منابع :
ایور دیویس- داریوش نوروزی( 1368) ، مدیریت یادگیری- ساسان ؛ شیراز؛ چاپ دوم 1383
خدیجه علی آبادی (1368): تکنولوژی آموزشی، پیام نور چاپ بیست دوم 1386
شهناز ذوفن(1380): رسانه آموزشی برای کلاس درس، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی
محمد احدیان(1379): تکنولوژی برای کلاس درس، بُشری، تهران
– ادیب ، یوسف (1382) : طراحی الگوی مناسب ، برنامه ی درسی مهارت های زندگی برای دوره ی تعلیم و تربیت عمومی ، پایان نامه ی دکتری دانشگاه تربیت مدرس .
– لواسانی ، فتحعلی (1383) : مهارت های زندگی ( جزوه ی چاپ نشده ) ، معاونت امور فرهنگی و پیشگیری سازمان بهزیستی کشور .
– فرزام نیا ، مجتبی (1381) : بررسی و شناسایی نقش عوامل درون سازمانی در کسب مهارت های زندگی دانش آموزان دوره ی متوسطه استان گلستان ، طرح پژوهشی .
– فضلی خانی ، منوچهر و همکاران (1382) : راهنمای تهیه و تدوین فعالیت های مکمل و فوق برنامه ، موسسه ی فرهنگی منادی تربیت .
– کدیور ، پروین (1379) : روان شناس تربیتی ، تهران ، انتشارات سمت .
– میرجوادی کرمانی (1381) : بررسی عوامل موثر در پایین بودن سطح مهارت های زندگی دانش آموزان ابتدایی استان آذربایجان شرقی ، طرح پژوهشی .
– نوری قاسم آبادی ، ربابه و محمد خانی ، پروانه (1379) (مترجم) : برنامه ی آموزش مهارت های زندگی ، انتشارات معاونت فرهنگی و پیشگیری سازمان بهزیستی کشور .
– نیک پور ، ریحانه (1383) : مهارت های زندگی ، آشنایی با برنامه ی آموزش ، انتشارات معاونت امور فرهنگی و پیگیری سازمان بهزیستی کشور . – WATKINS & CARNELL, WHALE J.(2000): LEARNING ABOUT LEARNING, FIRSTPUBLISLED BY ROUTLEDGE.
– سلسبیلی ، نادر . برداشت ها ، تلفیق ها و الگوها ، پژوهشکده ی تعلیم و تربیت ، تک نگاشت 34 ، چاپ اول 1382 .
رضا پورشیخ( 1390) بانک اطلاعاتی معلم؛ نرم افزار آموزشی ، مجموعه مقالات آموزشی
سلام.اينجارا خونه ي خودتون بدونيد.البته اگه قابل بدونيد.ممنون ميشم نظر بديد. بيشتر مطالبم درباره ي آموزش ابتداييه. ببخشيد مون اگه در حد انتظارتون نيست.: